Tütsü, ateşle uyanan bitkilerin duman aracılığıyla dile gelmesidir. Görünmeyenle kurulan en eski temas biçimlerinden biridir. İnsan, ateşi ilk kez yaktığı andan itibaren dumanın yalnızca yükselmediğini; bir şeyleri taşıdığını fark etti. Duaları, niyetleri, korkuları ve şifayı.

Kadim uygarlıklarda tütsü bir eşikti. Mezopotamya’da tapınak kapılarında yakıldı, Antik Mısır’da tanrılara sunuldu, Anadolu’da üzerlik tohumu ile evler nazardan arındırıldı. Duman, mekân ile insan arasındaki sınırı yumuşattı. Fiziksel olanla ruhsal olan arasında sessiz bir geçit açtı.

Tütsü, bitkilerin kurutulması ve bir araya getirilmesiyle oluşur; fakat asıl gücü yakıldığı anda ortaya çıkar. Yaprak, çiçek, kabuk ve tohumlar ateşle temas ettiğinde özlerini bırakır. Duman, bitkinin hafızasını taşır. Bu nedenle her tütsü, yalnızca kokmaz; hatırlatır. Toprağı, güneşi, zamanı.

Tütsünün neden kullanıldığı sorusu, insanın neden durmaya ihtiyaç duyduğuyla ilgilidir. Tütsü yakmak, bilinçli bir an yaratmaktır. Alanı temizlemek, niyeti netleştirmek, iç sesi duymak için kullanılır. Geçmişte ritüellerle yapılan bu eylem, bugün modern hayatın gürültüsü içinde küçük ama güçlü bir durak hâline gelmiştir.

Günümüzde tütsü; meditasyon öncesinde, yazı yazarken, gün bitiminde ya da yalnızca nefes almak için yakılır. Ekranların, bildirimlerin ve hızın arasında, dumanın yavaş yükselişi insana kendi ritmini hatırlatır. Tütsü, acele etmez. Bekler. Alanı dinler.

Tütsü genellikle doğal taşlar, seramik ya da ahşap tütsülüklerle birlikte kullanılır. Ancak en önemli eşlikçi niyettir. Duman yükselirken zihinde tutulan niyet, tütsünün yönünü belirler. Bu yüzden tütsü pasif bir obje değildir; kullanıcıyla birlikte çalışan bir ritüel aracıdır.

Koku, hafızanın en eski anahtarıdır. Bilim, kokunun doğrudan duygularla bağlantılı olduğunu söyler; kadim bilgi ise bunu çoktan bilmektedir. Bir tütsü dumanı, unutulmuş bir duyguyu, bastırılmış bir hissi ya da ihtiyaç duyulan bir huzuru yüzeye çıkarabilir.

Bugün tütsü, geçmişle bugünün kesiştiği bir noktada durur. Ne tamamen eskiye aittir ne de yeni bir trend. O, insanın alanıyla ve kendisiyle kurduğu bağın duman hâline gelmiş hâlidir. Yakıldığında bir şeyler biter, bir şeyler başlar.

Tütsü; bitkinin bilgisi, ateşin dönüşümü ve niyetin sessiz gücünün birleşimidir. Modern hayatın içinde, kadim bir hatırlatmadır. Bir eşik.

Mana Rituel